23 juni 2019, Sacramentsdag

Genesis 14, 18-20 - Psalm 109 - 1 Korintiers 11, 23 - 26 - Lukas 9, 11 - 11
Drie-eenheid

Sacramentsdag, Symbolendag
Na Hemelvaart waren er negen dagen van voorbereiding op Pinksteren. Wij werden ons ervan bewust dat wij niet naar de hemel moeten staren om te zien wat er niet te zien is, maar dat we op aarde leven, hier en nu en dan. Met Pinksteren stonden we klaar om iets of liefst veel van de Geest te ontvangen, liefde, vreugde, vrede, geduld, vriendelijkheid, goedheid, trouw, zachtheid en ingetogenheid.
In deze reeks van feestdagen vieren we vandaag Sacramentsdag, de dag van de symbolen bij uitstek, dus eigenlijk: symbolendag. Sacramentsdag is eigenlijk een verdubbeling van Witte Donderdag. In de Goede Week lag de nadruk op de oude grote verhalen, de doortocht door de Rode Zee en de gemeenschap in lijden en moeilijkheden, het manna en het brood van de eucharistie.
Sacramentsdag werd voor het eerst gevierd in 1247 in Luik en bijna 800 jaar geleden, vanaf 1264 werd deze dag voor de hele kerk ingesteld op de donderdag, 10 dagen na Pinksteren, de donderdag na de drie-eenheidszondag. Wij vieren dat op een zondag zoals vandaag.
Vandaag is het een dag van brood en wijn delen. In ons eerste verhaal over Melchisedek komt het al voor. Eigenlijk is dit verhaal een onderdeel van een stel gebeurte¬nissen rond Abraham. Voor deze episode wordt verteld hoe Abraham wordt omringd door negen andere koningen, die slechte bedoelingen hebben, die uit zijn op oorlog. Dan komt ineens een Tiende Koning, de Koning van Vrede (Salem) Melchisedek, die hem brood en wijn aanbiedt en die Abraham zegent, met een bijzondere zegen. In de oude verhalen betekent het getal 10 iets volmaakts, iets van de wereld van God. Te midden van de dreiging van oorlog is er iemand die de vrede vertegenwoordigt en die de zegen uitspreekt over Abraham in nood. Brood en wijn delen is hier een teken van vrede in een wereld vol dreiging. Brood en wijn zijn de symbolen voor de vrede en de toekomst zonder oorlog, in vrede. Dat is misschien wel de reden dat we het hier op Sacramentsdag lezen.
Er zijn behalve het brood en de wijn van de eucharistie nog veel andere symbolen, die een vaste plaats hebben gevonden in ons leven in en buiten de kerk. Water als symbool van reiniging en intrede in de gemeenschap van de gelovigen, vuur en licht als symbool van Jezus de Messias, handoplegging als symbool over overdracht van de geest bij priesterschap en huwelijk, de vergeving met de aanraking en zegening, de bemoedigende klap bij het vormsel en de olie als kracht van de geest bij doop en ziekenzalving, en misschien ook de rozenkrans als symbool van mediteren en toegang tot de wereld van God. Mijn moeder had nog een ander symbool; als ze een nieuw brood aansneed dan maakte ze er met het broodmes eerst een kruisteken over op de onderkant, kent u dat nog? Of laat u het brood altijd snijden? Dan hebben we nog de symbolen van knielen en de handen heffen, eigenlijk zijn er wel 70 sacramenten als je zo doorgaat, waarvan er zeven zijn uitgekozen als de Zeven Sacramenten van de Kerk.
Het is een beperkte keuze, maar wel heel complete: bij het begin en het einde van het leven (doop en ziekenzalving), bij de aanvaarding van een nieuwe levensstaat (huwelijk en priesterschap), bij het volwassen worden (vormsel), en onderweg: de vergeving en het delen van het brood en de wijn, van het leven van Jezus de Messias.
Het verhaal van de broodvermenigvuldiging is spannend. Velen kwamen naar Jezus luisteren. Jezus deelde met hen zijn tijd en aandacht, een deel van zijn leven. Ze hadden aandacht voor zijn woorden, omdat ze voelden ook dat hij aandacht had voor hen, voor zieken en gewonden, voor gezonden en kreupelen en blinden, voor arm en rijk, voor mannen en vrouwen. De leerlingen waren praktisch aangelegd, ze zouden de mensen naar huis sturen, maar dan grijpt Jezus in. “Nu het op delen aankomt, komt het erop aan om vindingrijk te zijn.” Jezus zegt gewoon, dat zij hen te eten moeten geven. Ze weten niet wat ze horen, “Geven jullie hen te eten!” Dit komt in de bijbel verschillende malen voor, dus ze hadden het eigenlijk kunnen weten! Vijf broden en twee vissen zijn genoeg. Er wordt hier niet gesproken over wijn of water. Het gaat over het delen en het breken dat eraan vooraf gaat. Dus is voortaan het symbool van Jezus: breken of gebroken worden is een stap op weg naar de ontmoeting met anderen, velen of weinigen.
Een symbool is altijd meer dan datgene wat je ziet, hoort, ruikt, proeft of voelt. Daarom zijn symbolen heilig: je bent door het symbool in contact met diegene die verbeeld wordt, Daarom is het water heilig, omdat het ons brengt naar de Bron van het Leven. Daarom zijn de woorden, bijvoorbeeld die van vergeving, heilig omdat ze je op het rechte pad zetten, daarom is de olie van de zalving heilig omdat we daardoor in aanraking komen met de Geest en de kracht en de liefde van God, en daardoor is het brood heilig en is de wijn heilig, omdat we daarmee in aanraking komen met Jezus die zijn leven heeft gegeven.
We lezen op Witte Donderdag de verhalen van de Doortocht door de Rode Zee, omdat die stroom van leven al die eeuwen in de geschiedenis is blijven stromen, tot nu toe en in alle dagen na ons. Daarom mogen we ons nu druk maken over de helderheid en zuiverheid van het water en de vervuiling tegengaan: de stroom moet helder blijven. Daarom mogen we ons ook inspannen om het graan zonder gif te laten groeien, uit eerbied voor de Schepper die ons daarin een hand reikt, en halen we het gif uit onze keukenkastjes.
In al die duizenden symbolen mogen we iets van God ervaren in onze eigen wereld, in de auto of de fiets die je rijdt, in het brood dat je deelt, de wijn die je samen drinkt, de woorden die je spreekt, de olie of de opmaak-crème die je gebruikt, de muziek die je luistert en die een speciale betekenis voor je heeft, alles kun je zien als een symbool van de Eeuwige God die als de Tiende Koning ons vrede wenst en ons zegent op deze Sacramentsdag, deze Dag van Symbolen.
Wij mogen ons ook gezegend weten als wij deelnemen aan het delen van het brood en we mogen onze zegen doorgeven, aan vrienden of vijanden, aan gezonden en zieken, aan gevoeligen of gevoellozen, aan zondaars en heiligen.

Ik wens u een gezegende Eucharistieviering en een gezegende zondag! Amen.


Naar www.kapucijnen.com

Preken in 2019

2019
21 april, Pasen
Zesde zondag van Pasen
Zevende zondag van Pasen
Pinksteren
Drie-eenheid
Sacramentsdag

Preken uit andere jaren


2018
Bidden