Sprookje of echt?
In het evangelie en in veel verhalen, mythen, sagen en sprookjes komen we dat vaak tegen:
het kleintje wordt groot, de lelijke wordt mooi, Asschepoetster wordt prinses,
een rijke koning wordt arm, de hebzuchtige krijgt grote oren, de leugenaar krijgt een lange neus.
De kleinen worden groot gemaakt, zoals ook in het lied van Maria staat.
"Hij heeft zichzelf vernederd, maar God heeft hem hoog verheven".
Bestaat dat in het echt ook? Dat degene die arm en nederig is, eenvoudig en gelukkig naar huis gaat?
Klopt onze en Gods droom over een wereld vol vrede? Nee, op veel punten niet. Dat is al zo zolang er mensen zijn.
Daarom zijn al die verhalen opgeschreven, om die droom nooit te vergeten.
Rijkdom gaat gepaard met alle mogelijke kansen, met cultuur en beschaving,
met kennen en kunnen leren en met macht. Armoede gaat samen met het ontbreken van kansen,
met elke dag overleven, steeds weer niet kunnen rondkomen, te moe om te leren,
gebrek aan verfijnde manieren, met pijn en ellende. Rijkdom is erop uit om rijkdom
te bewaren en te vergroten, en armoede doet een beroep op solidariteit.
Iemand die geschenken geeft, is geliefd. En iemand die niet geliefd is,
probeert zich liefde te kopen door geschenken te geven. Onmachtige ouders
geven de kinderen grote cadeaus om hun liefde te kopen in plaats van met ze te praten.
Soms lijkt onze Nederlandse samenleving van 2004 met deze regering en onze mentaliteit,
er niet voor ingericht om kleinen te respecteren. De kleinen, de gehandicapten,
de zieken, de minima worden geplukt. De schepping zelf, de bodem, de lucht, het water,
wij worden bedreigd.
Nederigheid en onmacht zijn geen zaken die velen nastreven. De minste zijn is iets dat je overkomt, niet iets dat je zoekt.
Toch zie ik nu en in het verleden mannen en vrouwen die hun eigen plek en karakter kennen, en die het niet erg vinden om de nederigheid te beleven en die zo een zon zijn en hun hele omgeving een soort ontspanning verlenen, omdat er niet tegen elkaar hoeft te worden opgebokst. In het evangelie kennen we de Samaritaan die goed was, de guerrillastrijder die naast Jezus aan het kruis hing en vroeg hem te gedenken. Een vrouw met M.S. die een patiëntenvereniging opricht, een man die voor zijn gezin blijft zorgen, een voetbaltrainer die de anderen niet probeert neer te halen, een dochter die voor haar ouders zorgt, een schoolbestuur dat niet discrimineert, een vrouw met onherstelbare rugklachten en pijn, die de motor is van haar huis, een kerkleider die anderen welkom heet en eerst ja zegt in plaats van verbieden.
Kleinheid en nederigheid liggen niet goed in de publieke opinie. Maar zonder de kleinen en nederigen is er weinig plezier in de samenleving te behalen. Een van de kenmerken van kleinheid is de schuldbelijdenis en keerzijde ervan: de vergeving. Waar mensen samen wonen gebeuren dingen die niet goed zijn, niets aan de hand. Het bijzondere is dat wij elkaar kunnen vergeven, van ons gekwetste voetstuk af kunnen dalen, vergeving kunnen vragen en geven.
Moge God ons bekeren tot nederigheid en kleinheid die echt geen afbreuk doen aan onze status.
En als u in een kleine en afhankelijke positie terechtkomen als zieke of gehandicapte,
misschien kunt u dan wel uw andere eigenschappen sterker maken, en een bron van kracht worden in uw omgeving.
Dan zal God zeggen: "Kom hogerop, mijn vriendin, mijn vriend, mijn liefje, je bent een mens naar mijn hart.
Daarop kan ik de wereld bouwen."
september 2
Vredesweek 19 - 26 september 2004
[1. God]